على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1319

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و خانگه ( x ngah ) و ( x nagah ) ا . پ . خانقاه . خانگى ( x nagi ) ا . ص . پ . منسوب و متعلق به خانه . و اهلى . و نان در خانه پخته . و قسمى از كليچه . و ماكيان . و كنجشك . و روسپى و قحبه و فاحشه . خانگى محال ( x nagi - mah l ) ا . پ . زنا خانه و جنده خانه . خانم ( x nam ) و ( x nom ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - خاتون و بىبى و بانو . خانمان ( x nm n ) و ( x nom n ) ا . پ . اسباب خانه و اثاث البيت . و حيوان اهلى و جانور خانگى . و دولت و ثروت خصوصا ثروت موروثى كه قابل حمل باشد . و خانه و اهل خانه و عيال . و از خانمان بركندن : آواره ساختن و ريشه كن نمودن از خانه و منزل . خانواده ( x nv de ) و ( x nov de ) ا . پ . اهل خانه و اهل البيت . و خانه . و خيل خانه و دودمان و خاندان . و قبيلهء بزرگ و مشهور و طايفهء نامدار و جليل القدر . و طايفهء نجيب و يا قديم . و خانم خانواده : خانم طايفه . خانه ( x ne ) ا . پ . آن جائى كه در آن آدمى سكنى مىكند . و سرا و اطاق و منزل و بيت و مسكن و مقام و عمارت و حولى و مكان . و چادر و خيمه و خرگاه و سرا پرده و شاميانه . و كشوى ميز . و زبانه . و پردهء عنكبوت . و سوراخ . و مربع‌هاى بساط شطرنج . و قسمت هاى صفحهء بازى نرد . و قسمت و حصه و قطعه . و حجره . و بازو كه از كتف تا مرفق باشد . و ميدان . وزن . و صفحهء كاغذ تحرير . و تودهء غله . و تپهء ريگ . و كورهء گچ پزى . و شعر و بيت . و صاحب خانه : خداوند خانه و كدخدا . و كتابخانه : اطاقى كه در آن كتاب مىچينند و جائى كه در آن كتاب ها را بطور ترتيب و نظم مىگذارند و قفسه‌اى كه در آن كتاب مىچينند . و خانهء آفت ريز : دنيا و عالم . و خانهء باد : بادگير و عمارت تابستانى . و مثلثهء هوائى يعنى برج جوزا و ميزان و دلو . و خانهء پست : دنيا و عالم . و خانهء ترازو : برج ميزان . و خانهء خداى : كعبه و مسجد الحرام و هر مسجدى . و خانهء راستان : كعبه . و خانه روشن كردن : آخر شدن و بانتها رسيدن و بنتيجه رسيدن . و خانهء زر : آفتاب و فلك چهارم و برج اسد . و خانهء زرين : آفتاب . و ستارگان . و فلك هشتم . و خانهء زمين كند : سردابى كه مردم خود را در آنجا پناه مىدهند . و خانهء زين : جاى نشستن از زين . و خانهء سيل ريز : شراب انگورى . و خانهء شش در : دنيا . و خانهء شير : پستان . و برج اسد . و خانهء عنقا : نوائى از موسيقى . و خانهء غول : دنيا و عالم . و خانهء فردا : عقبا و عالم آخرت . و خانهء كمان : قسمتهاى منحنى كمان ما بين محل دست و دو سر كمان كه قسمت بالائى را خانهء بالا و قسمت پائينى را خانهء شبين گويند . و خانهء مرغ : آشيان پرندگان . و خانهء نه در : دنيا و روزگار . و قالب آدمى . خانها ( x neh ) پ . ج . خانه . خانه آباد ( x ne - b d ) پ . كلمهء تحسين - يعنى خداوند خانهء شما را آباد گرداند و از آن بهره‌مند شويد . خانه آراى ( x ne - r y ) ص . پ . كسى كه خانه را زينت داده آرايش كند . خانه باز ( x ne - b z ) ص . پ . كسى كه در قمار اسباب خانه و ما يعرف خود را ببازد . خانه باف ( x ne - b f ) ص . پ . جامهء بافته شدهء در خانه . خانه بدوش ( x ne - be - duc ) ص . پ . مسافر . و فقير بىتعلق . و ابن سبيل . و رند بىخانمان و مردم بىقيد پريشان حال و آواره . خانه برانداز ( x ne - bar - and z ) ص . پ . مسافر و سياح . و مسرف و متلف . و معشوق . خانه بر هم زن ( x ne - bar - ham - zan ) ص . پ . مسرف و متلف . خانه بيزار ( x ne - biz r ) ص . پ . كسى كه براى خانه هيچ‌كارى نمىكند . خانه پرداز ( x ne - pard z ) ص . پ . آنكه از اسباب خانه توجه مىكند . و نوكر و خدمتگار . و مسرف . خانه پردازى ( x ne - pard zi ) ا . پ . خانه‌دارى و آراستگى خانه و توجه كردن از نظم و ترتيب اسباب خانه . خانه پرور ( x ne - parvar ) ص . پ . آنكه در خانه تربيت شده باشد . خانه پرورد ( x ne - parvard ) ص . پ . خانه پرور . و بره و گوسالهء دست پرورده . خانه تاب ( x ne - t b ) ا . پ . هر چيزى كه خانه را روشن كند مانند شمع و چراغ . خانه جنگ ( x ne - jang ) ص . پ . كسى كه براى هر چيز جزئى و بيقدرى با مردم پرخاش كند . و ستيزه‌جو . خانه جنگى ( x ne - jangi ) ا . پ . جنگ و نزاع داخلى و ستيزه جوئى . خانه خانه ( x ne - x ne ) ا و ص . پ . تخلخل . و متخلخل و سوراخ سوراخ و حجره حجره . خانه خدا ( x ne - xod ) ا . پ . خداوند خانه و صاحب خانه . و نمازگاه . خانه خراب ( x ne - xar b ) ص . پ . تهىدست . و سبكبار . و دروغگو . خانه خواه ( x ne - x h ) ص . پ . دوستى